{"id":6125,"date":"2021-11-11T14:21:40","date_gmt":"2021-11-11T14:21:40","guid":{"rendered":"https:\/\/legacy.agrilink2020.eu\/bez-kategorii\/zywe-laboratorium-plodozmian-w-ramach-kilku-gospodarstw-rozwoj-uslug-i-narzedzi-wspierajacych-innowacje"},"modified":"2022-04-12T19:48:50","modified_gmt":"2022-04-12T19:48:50","slug":"zywe-laboratorium-plodozmian-w-ramach-kilku-gospodarstw-rozwoj-uslug-i-narzedzi-wspierajacych-innowacje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.agrilink2020.eu\/pl\/naukowcy\/zywe-laboratorium-plodozmian-w-ramach-kilku-gospodarstw-rozwoj-uslug-i-narzedzi-wspierajacych-innowacje","title":{"rendered":"\u017bywe laboratorium: P\u0142odozmian w ramach kilku gospodarstw: Rozw\u00f3j us\u0142ug i narz\u0119dzi wspieraj\u0105cych innowacje"},"content":{"rendered":"\n

Okr\u0119g Tr\u00f8ndelag, Norwegia<\/h2>\n\n

Celem norweskiego \u017cywego laboratorium by\u0142o wspieranie rozwoju metod i narz\u0119dzi doradczych wspieraj\u0105cych wsp\u00f3\u0142prac\u0119 mi\u0119dzy rolnikami w celu ustanowienia bardziej zr\u00f3\u017cnicowanego p\u0142odozmianu \u2013 zar\u00f3wno w indywidualnych gospodarstwach, jak i \u201ewsp\u00f3lnego\u201d mi\u0119dzy gospodarstwami \u2013 poprzez uwzgl\u0119dnienie bardziej zr\u00f3\u017cnicowanych kombinacji r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w upraw zbo\u017cowych, upraw okresowych (zasianych) u\u017cytk\u00f3w zielonych, ziemniak\u00f3w i\/lub warzyw.<\/p>\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n

Kontekst, temat i grupa docelowa<\/h2>\n\n
\u017bywe laboratorium sta\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 projektu P\u0142odozmianu zorganizowanego przez Norweskie Centrum Doradztwa Rolnego Tr\u00f8ndelag (sp\u00f3\u0142dzielnia nale\u017c\u0105ca do rolnik\u00f3w). G\u0142\u00f3wnymi grupami docelowymi byli doradcy ze sp\u00f3\u0142dzielni oraz rolnicy z regionu. <\/td><\/tr>
Okr\u0119g Tr\u00f8ndelag znajduje si\u0119 w \u015brodkowej Norwegii i jest jednym z trzech najwa\u017cniejszych region\u00f3w rolnych w kraju z \u0142\u0105cznie 5600 gospodarstwami. Hodowla byd\u0142a mlecznego i produkcja zb\u00f3\u017c s\u0105 tu najcz\u0119stszymi rodzajami dzia\u0142alno\u015bci rolniczej. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 (31%) grunt\u00f3w ornych w okr\u0119gu jest wykorzystywana do produkcji zb\u00f3\u017c przy u\u017cyciu specjalistycznego p\u0142odozmianu obejmuj\u0105cego zazwyczaj 85% j\u0119czmienia, 10% owsa i 5% pszenicy. Niewielkie obszary grunt\u00f3w ornych s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wykorzystywane do uprawy ziemniak\u00f3w i warzyw. <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n

<\/figcaption><\/figure>\n\n
P\u0142odozmian w indywidualnych gospodarstwach rolnych w regionie na og\u00f3\u0142 przekszta\u0142ci\u0142 je w bardzo wyspecjalizowane gospodarstwa lub w niekt\u00f3rych przypadkach w zwyk\u0142e monokultury. Potrzebne s\u0105 bardziej zr\u00f3\u017cnicowane p\u0142odozmiany, aby a) poprawi\u0107 \u017cyzno\u015b\u0107 gleby, zdrowie ro\u015blin i plony; b) zmniejszy\u0107 zapotrzebowanie na nawozy i pestycydy (a tym samym zredukowa\u0107 koszty) oraz; c) w konsekwencji przynie\u015b korzy\u015bci ekonomiczne dla rolnik\u00f3w. Jedn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci wprowadzenia dodatkowych upraw do p\u0142odozmianu jest wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy s\u0105siednimi gospodarstwami, zw\u0142aszcza tam, gdzie s\u0105siedzi specjalizuj\u0105 si\u0119 w uprawach uzupe\u0142niaj\u0105cych. <\/td><\/tr>
Na przyk\u0142ad, rolnik specjalizuj\u0105cy si\u0119 w uprawie j\u0119czmienia i ziemniak\u00f3w, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 obok gospodarstwa mleczarskiego, m\u00f3g\u0142by wprowadzi\u0107 do p\u0142odozmianu traw\u0119 na kiszonk\u0119, podczas gdy w tym samym czasie jego s\u0105siad zasia\u0142by j\u0119czmie\u0144 lub ziemniaki na jednej lub kilku swoich \u0142\u0105kach. <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n

Partner i osoba kontaktowa<\/h2>\n
\n\n
\n

Ruralis<\/h3>\n\n
\n \n Egil Petter Str\u00e6te, <\/span>\n \n egil.petter.strate@ruralis.no <\/a>\n <\/div>\n
\n \n Gunn-Turid Kvam, <\/span>\n \n gunn.turid.kvam@ruralis.no <\/a>\n <\/div>\n \n
Ruralis wsp\u00f3\u0142pracuje z Norweskim Centrum Doradztwa Rolnego Tr\u00f8ndelag (Astrid Johansen, astrid.johansen@nlr.no)<\/div>\n <\/div>\n\n\n
\n
\n \"\" <\/div>\n \n www.ruralis.no <\/a>\n <\/div>\n\n<\/div>\n\n

Historia \u017cywego laboratorium<\/h2>\n\n

\u017bywe laboratorium za\u0142o\u017cono jesieni\u0105 2017 r. Pocz\u0105tkowe dzia\u0142ania \u017cywego laboratorium koncentrowa\u0142y si\u0119 na nawi\u0105zaniu komunikacji, budowaniu zaufania i organizowaniu norm pracy w ramach projektu P\u0142odozmianu, kt\u00f3rego cz\u0119\u015bci\u0105 sta\u0142o si\u0119 \u017cywe laboratorium. <\/p>\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n

<\/figcaption><\/figure>\n\n
Mi\u0119dzy uczestnicz\u0105cymi rolnikami, doradcami i badaczami nawi\u0105zano trzy g\u0142\u00f3wne \u201edialogi\u201d: \u2022 Pierwszy dialog odby\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy doradcami a rolnikami. Doradcy skontaktowali si\u0119 z grupami rolnik\u00f3w maj\u0105cymi do\u015bwiadczenie w p\u0142odozmianie, aby pozyska\u0107 od nich wiedz\u0119 na ten temat. \u2022 Drugi dialog by\u0142 prowadzony mi\u0119dzy badaczami a rolnikami. Podczas wywiad\u00f3w osobistych i spotka\u0144 grup fokusowych badacze poznali najbardziej odpowiednie warunki wsp\u00f3\u0142pracy z rolnikami oraz om\u00f3wili potencjalne elementy nowej us\u0142ugi doradczej. \u2022 Trzeci dialog odby\u0142 si\u0119 pomi\u0119dzy doradcami a naukowcami podczas spotka\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y na celu a) dzielenie si\u0119 wiedz\u0105 i do\u015bwiadczeniem z dialog\u00f3w prowadzonych z rolnikami; b) rozwa\u017cenie tych do\u015bwiadcze\u0144; c) om\u00f3wienie pomys\u0142\u00f3w i koncepcji nowej us\u0142ugi doradztwa rolnego. <\/td><\/tr>
Niestety element wsp\u00f3\u0142tworzenia \u017cywego laboratorium zosta\u0142 op\u00f3\u017aniony i nie zosta\u0142 w pe\u0142ni zrealizowany. By\u0142o to spowodowane kilkoma czynnikami: \u2022 Projekt P\u0142odozmianu przeszed\u0142 reorganizacj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z nowym w\u0142a\u015bcicielem, nowym liderem projektu oraz redukcj\u0105 bud\u017cetu i dzia\u0142a\u0144. Co r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yn\u0119\u0142o na \u017cywe laboratorium. \u2022 Og\u00f3lny brak wiedzy i do\u015bwiadczenia zwi\u0105zanego z metodologi\u0105 \u017cywego laboratorium ograniczy\u0142y post\u0119py w jego wdra\u017caniu. \u2022 Doradcy i badacze rolni byli zaj\u0119ci innymi zadaniami i nie zawsze byli w stanie zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w \u017cywe laboratorium. \u2022 \u017bywe laboratorium rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 dobrze i wszyscy uczestnicy po\u015bwi\u0119cili odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 czasu na wzajemne poznanie si\u0119 i zbudowanie niezb\u0119dnej otwarto\u015bci i zaufania. Jednak ograniczenia Covid-19 z marca 2020 r. powstrzyma\u0142y laboratorium przed zako\u0144czeniem procesu wsp\u00f3\u0142tworzenia. <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n

Zdobyta wiedza<\/h2>\n\n
Stanowienie problemu b\u0105d\u017a szansy<\/strong>Uczestnicy \u017cywego laboratorium musz\u0105 rozpozna\u0107, czy co\u015b jest problemem b\u0105d\u017a szans\u0105 do wykorzystania. Bez takiego rozpoznania nie ma podstaw do za\u0142o\u017cenia \u017cywego laboratorium oraz motywacji do zaanga\u017cowania si\u0119 w nie <\/td><\/tr>
Partnerstwo i wsp\u00f3\u0142praca<\/strong>Uczestnicy \u017cywego laboratorium musz\u0105 zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi partnerami daje im potencja\u0142 do wypracowania rozwi\u0105zania dla danego problemu b\u0105d\u017a skorzystania z danej okazji. Nie ma konieczno\u015bci, aby \u017cywe laboratorium wi\u0105za\u0142o si\u0119 z szeroko zakrojonym partnerstwem z wieloma uczestnikami, ale w niekt\u00f3rych przypadkach mo\u017ce to by\u0107 konieczne. <\/td><\/tr>
Motywacja, zaanga\u017cowanie i odpowiedzialno\u015b\u0107 <\/strong>Uczestnicy musz\u0105 przej\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za procesy zwi\u0105zane z \u017cywym laboratorium. Bez tej odpowiedzialno\u015bci trudno jest wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 i czyni\u0107 post\u0119py. Dlatego te\u017c \u017cywe laboratorium musi by\u0107 realne do zrealizowania i zaprojektowane\/zarz\u0105dzane w taki spos\u00f3b, aby odpowiada\u0142o rzeczywistym potrzebom uczestnik\u00f3w. Je\u015bli brakuje motywacji, koniecznym mo\u017ce by\u0107 przystosowanie \u017cywego laboratorium, tak aby skupia\u0142o si\u0119 na bardziej istotnych potrzebach. Najlepiej by\u0142oby, gdyby wsparcie finansowe by\u0142o dost\u0119pne przed jego za\u0142o\u017ceniem, tak aby uczestnicy wiedzieli, \u017ce maj\u0105 bud\u017cet. Wszystkie dzia\u0142ania, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 wspierane z tego bud\u017cetu, powinny by\u0107 dobrze zdefiniowane. <\/td><\/tr>
U\u0142atwienie i wsp\u00f3\u0142praca<\/strong>\u017bywe laboratorium potrzebuje wsparcia kompetentnego i niezale\u017cnego moderatora, kt\u00f3ry pomo\u017ce uczestnikom, r\u00f3wnie\u017c tym kt\u00f3rzy przej\u0119li odpowiedzialno\u015b\u0107 za jego funkcjonowanie i\/lub kierowanie ca\u0142ym procesem. Wzajemne zaufanie jest niezb\u0119dne do efektywnej wsp\u00f3\u0142pracy z moderatorem. <\/td><\/tr>
Us\u0142ugi doradcze<\/strong>Ustanowienie us\u0142ugi doradczej w zakresie wspierania wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy rolnikami w celu wprowadzenia bardziej \u201ewsp\u00f3\u0142dzielonego\u201d p\u0142odozmianu pomi\u0119dzy gospodarstwami by\u0142o z\u0142o\u017cone i wymagaj\u0105ce. Od doradc\u00f3w wymagano a) interdyscyplinarnej wiedzy technicznej na temat r\u00f3\u017cnych system\u00f3w p\u0142odozmianu, kt\u00f3re pomagali rozwija\u0107; b) umiej\u0119tno\u015bci i do\u015bwiadczenie do zak\u0142adania i prowadzenia grupowych dzia\u0142a\u0144 doradczych oraz; c) konkretnych kompetencji i narz\u0119dzi u\u0142atwiaj\u0105cych procesy wsp\u00f3\u0142tworzenia. <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n
\n\n

More info about the Norway Living Lab<\/strong> (in English)<\/p>\n\n

Practice Abstract 7 \u2013 Crop rotation between farms in Norway: Developing innovation support services and tools through Living Lab<\/strong> (RURALIS)<\/a><\/p>\n\n

Practice Abstract 44 \u2013 How to make a Living Lab work in an agricultural advisory service<\/strong><\/a><\/p>\n\n

Practice Abstract 50 \u2013 Factors delaying co-creation and progress of a Living Lab<\/strong><\/a><\/p>\n\n

Info on Ruralis website:<\/p>\n\n