Żywe laboratorium: Poprawa usług doradczych poprzez przybliżenie innowacji rolnikom

Nawarra, Spain

Hiszpańskie żywe laboratorium miało na celu zaangażowanie doradców i rolników we wspólne projektowanie ulepszonych regionalnych usług doradczych, które przybliżyłyby rolnikom innowacje.

AgriLink Living Lab Hiszpania

Kontekst, temat i grupa docelowa

INTIA (Instytut Technologii i Infrastruktury Rolno-Spożywczej) to publiczne doradztwo, które odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu wsparcia rolnikom w regionie Navarra w Hiszpanii. To doradztwo opiera się na informacjach uzyskanych z własnej działalności badawczo-rozwojowej, danych technicznych i ekonomicznych z gospodarstw, którym doradza oraz na innych źródłach informacji pozyskanych z literatury lub poprzez powiązania z innymi organizacjami.
INTIA działa w realiach, w których rolnicy nieustannie próbują dostosować się do nowych przepisów, zmian w popycie konsumentów oraz nowych wyzwań i potrzeb dotyczących rentowności i zrównoważonego rozwoju. Tradycyjnie badacze i inni eksperci wypracowali narzędzia i rozwiązania pomagające rolnikom, a doradcy przekazali nowo zdobytą wiedzę rolnikom.
Jednak w celu usprawnienia usług doradczych konieczne jest zaangażowanie wszystkich podmiotów w eksperymentowanie i opracowywanie rozwiązań, transfer wiedzy, doskonalenie wzajemnego uczenia się (peer-to-peer) oraz pokazywanie ich praktycznego zastosowania w polu.
Tematem żywego laboratorium było zatem poszukiwanie nowych sposobów nawiązywania relacji pomiędzy naukowcami (i innymi ekspertami), doradcami a rolnikami w celu zbudowania wydajniejszej usługi doradczej usprawniającej praktyczne procesy podejmowania decyzji przez rolników w polu.
Żywe laboratorium pracowało z dwiema głównymi grupami: 1) doradcami (aby zidentyfikować ich potrzeby i lepiej zaprojektować oferowane przez nich usługi doradcze) oraz; 2) rolnikami (użytkownikami końcowymi usługi). Rolnicy byli członkami trzech różnych spółdzielni o różnych potrzebach, odmiennych uprawach i na różnych obszarach regionu. Celem tego było przetestowanie metodologii żywego laboratorium w różnych sytuacjach.

Partner i osoba kontaktowa

Instytut Technologii i Infrastruktur Rolno-Spożywczych w Nawarze (INTIA)

Noelia Telletxea, ntelletxea@intiasa.es

INTIA ma wieloletnie doświadczenie w świadczeniu różnych usług dla rolników w Nawarrze. To żywe laboratorium było dobrą okazją do współpracy z rolnikami i doradcami przy identyfikacji nowych potrzeb i wyzwań usług doradczych.

https://www.intiasa.es/

Historia żywego laboratorium

Żywe laboratorium zostało uruchomione w 2018 roku. Początkowym pomysłem było przetestowanie metodologii rozwoju konkretnego narzędzia do zintegrowanego zwalczania szkodników (ang. Integrated Pest Management IPM), ale po fazie diagnozy obejmującej dyskusje z doradcami INTIA i innymi interesariuszami zdecydowano, że działalność żywego laboratorium może zostać poszerzona o inne obszary usług doradczych INTIA w zakresie IPM.
Najpierw zorganizowano spotkanie z zespołem doradczym INTIA. Omówiono różne kwestie dotyczące usługi doradczej w zakresie IPM oraz zaproponowano różne pomysły i nadano im priorytety. Trzy kontrastowe spółdzielnie zostały następnie wybrane jako „pilotażowe”, aby ocenić, czy metodologia żywego laboratorium mogłaby być szerzej powielana w regionie.
Zorganizowano spotkania z każdą z trzech spółdzielni w celu dokładniejszego określenia zakresu działań żywego laboratorium dla każdej z nich. W 2019 r. przetestowano niektóre propozycje złożone przez techników i rolników w tych spółdzielniach.
W jednej ze spółdzielni celem było stworzenie mikrosieci rolników, które wraz z doradcami mogłyby być wykorzystywane do promowania wzajemnego uczenia się (peer-to-peer) i przybliżania spółdzielni innowacji w zakresie IPM. W pozostałych dwóch spółdzielniach celem było zintegrowanie wykorzystania innowacyjnych narzędzi i technologii w zakresie IPM przez doradców i rolników bezpośrednio w polu.
Ogólnie rzecz biorąc, koncepcja żywego laboratorium była pozytywnym doświadczeniem z potencjałem powielania, nie tylko w innych spółdzielniach, ale także w innych obszarach działania INTIA.

Zdobyta wiedza

Metodyka współtworzenia nowych usług
Metodologia żywego laboratorium oferuje ciekawe podejście do tworzenia nowych usług wspierających innowacje. Sprzyja aktywnemu udziałowi rolników, współpracy między różnymi podmiotami oraz wzajemnemu transferowi rozwiązań. Wszystko to wzbogaca rezultaty procesu współtworzenia i gwarantuje ciągłe zainteresowanie uczestników, choć wyraźnie konieczne jest to, aby temat był interesujący dla rolników od samego początku (oddolnie).
Postawy
Postawa uczestników może mieć duży wpływ na końcowy wynik. Może gwarantować ciągłość doświadczenia lub blokować postępy. Czasami może być konieczne znalezienie sposobów na motywowanie uczestników w czasie trwania procesu.
Kontekst
Metodologia żywego laboratorium działa odmiennie w różnych sytuacjach. Łatwiej jest organizować zajęcia i prowadzić żywe laboratorium, tam gdzie istnieje już funkcjonalna struktura, taka jak grupa rolników, którzy są przyzwyczajeni do spotkań, rozmów, wymiany pomysłów itp.
Jasny zakres i granice
Konieczne jest określenie jasnego zakresu działań żywego laboratorium. Mogą pojawić się nowe pomysły lub propozycje, które nie były planowane na początku żywego laboratorium. Chociaż mogą wydawać się interesujące, koniecznym może być zachowanie jasno określonych granic w celu uniknięcia odchyleń od pierwotnych celów laboratorium.

Więcej informacjio tym żywym laboratorium (w języku angielskim)

Practice Abstract 6 – Living Lab INTIA: Improving the advisory service on Integrated Pest Management (IPM) (INTIA)

Więcej informacji o tym żywym laboratorium (w języku hiszpańskim)

Video presentation of the Spanish Living Lab: https://www.agrilink2020.eu/news-video-presentation-of-the-spanish-living-lab/