Region

Prowincja Piacenza jest regionem wiejskim w północno-zachodnich Włoszech o zróżnicowanym krajobrazie równin, wzgórz i gór. Główną uprawą są winogrona na wino (viticulture), a przeciętne gospodarstwo ma 18 hektarów. „Colli Piacentini” to okręg winiarski w prowincji Piacenza. W jego skład wchodzi około 90 winnic. Cztery z nich to duże winnice spółdzielcze. Pozostałe to małe lub średnie rodzinne winnice i winiarnie. System doradztwa rolniczego w regionie składa się z uniwersytetów w Milano i Piacenza, prywatnych usług doradczych, związków (stowarzyszeń) rolników i kilku prywatnych firm (dostawców maszyn i środków produkcji).

Punkt ciężkości badań

Uprawa winorośli jest jednym z najważniejszych sektorów włoskiej gospodarki, ale związany z nią system doradztwa stoi przed pewnymi wyzwaniami. Niniejsze studium przypadku koncentruje się na wykorzystaniu trwałych upraw okrywowych jako innowacyjnej alternatywy dla stosowania herbicydów lub orki w celu zwalczania chwastów między rzędami winorośli. Ta międzyrzędowa uprawa okrywowa została po raz pierwszy wprowadzona przez rolników w „Colli Piacentini” na początku lat 90-tych i nadal stopniowo ją przyjmują.

Tradycyjna kontrola chwastów w winnicy jest zastępowana krok po kroku w kilku etapach przy użyciu różnych roślin okrywowych oraz kombinacji uprawy i mulczowania. Oprócz zwalczania chwastów, rośliny okrywowe zmniejszają zagęszczenie gleby i erozję, poprawiają retencję wody w glebie, zwiększają zawartość materii organicznej w glebie, ułatwiają dostęp maszynom (nawet w okresach deszczowych), ograniczają występowanie szkodników i chorób oraz zwiększają różnorodność biologiczną.

Ponad 75% rolników w regionie stosuje obecnie w swoich winnicach trwałe międzyrzędowe uprawy okrywowe. Innowacja nie jest związana ze sprzedażą środków produkcji lub sprzętu. Dostawcy lub inne podmioty biznesowe nie były motorem jej wprowadzenia. Znaczna większość rolników przyjęła innowację, podążając za przykładem innych, zarówno z regionu, jak i z innych obszarów uprawy winorośli we Włoszech. Prywatni konsultanci agronomiczni wspierali wprowadzenie i rozpowszechnienie praktyki. Jednocześnie publiczne służby doradcze zdawały się nie odgrywać żadnej roli w tym procesie. Brak publicznych usług doradczych i szkoleniowych spowodował istotne skargi ze strony rolników. Doświadczenie to podkreśla potrzebę pomocy w rozwijaniu i) instrumentów ułatwiających wymianę wiedzy typu peer-to-peer oraz ii) publicznych usług doradczych w celu uzyskania dostępu do aktualnych i wiarygodnych informacji na temat innowacji w uprawie winorośli.

Pełny raport (w języku angielskim) znajduje się tutaj

Partner i osoba kontaktowa

VINIDEA SRL

Ekaterina Kleshcheva, ekaterina.kleshcheva@siveonline.it

Zdobyta wiedza

1. Dwa najważniejsze czynniki wyzwalające przyjęcie innowacji w okręgu winiarskim „Colli Piacentini” to zmiany klimatyczne oraz zmiana modelu produkcji i biznesu, która miała miejsce w regionie Piacenza w ostatnich dekadach.
2. Najważniejszym źródłem informacji dla rolników byli inni plantatorzy winorośli (sąsiedzi i koledzy z sąsiednich regionów). Podnieśli oni świadomość istnienia innowacji i zaangażowali kilku pionierów. Uniwersytet również odegrał znaczącą rolę w szkoleniu plantatorów winorośli i doradców w zakresie innowacji. Prywatni niezależni doradcy również zapewniali wsparcie tym rolnikom, którzy mieli dostęp do płatnego profesjonalnego doradztwa. Inne nieformalne źródła doradztwa obejmowały techników i badaczy uniwersyteckich dzielących się informacjami za pośrednictwem sieci lokalnych itp.
3. Niektórzy rolnicy uczestniczyli w grupach operacyjnych EIP-AGRI i innych projektach finansowanych przez UE. Stworzyło to synergię pomiędzy rolnikami i naukowcami i rozpoczęło żywe interakcje dotyczące różnych rodzajów innowacji.
4. System doradztwa rolniczego w regionie jest bardzo słaby. Pozostało bardzo niewielu publicznych doradców rolnych. Pozostawia to małe gospodarstwa bez niezależnego wsparcia, ponieważ mają one ograniczone możliwości opłacenia prywatnych doradców. Zaprzepaszczono szanse na wykorzystanie funduszy na rozwój obszarów wiejskich dostępnych w latach 2014-2020 do wprowadzenia strategicznego podejścia do wsparcia innowacji w regionie.